2009-01-19
Nieistniejące zakłady przemysłowe Nowego Bytomia
Czarny Las (późniejszy Nowy Bytom) w XIX wieku stanowił integralną część miasta Bytomia. Predestynowany był do roli dużego ośrodka przemysłowego z uwagi na znajdujące się tu surowce w postaci węgla kamiennego, rudy żelaza, drzewa i materiałów budowlanych takich jak piasek czy glina. Niektóre z pierwszych kopalń i zakładów hutniczych dziś już niestety nie istnieją.
W tym miejscu stała cynkownia Rozamunda
Kopalnia Luise
Koncesję otrzymał dnia 20. VI. 1789r. Fryderyk Fisher z Tarnowskich Gór. Wcześniej była to kopalnia odkrywkowa z 1776r. (bez koncesji). Powstała jako pierwsza na terenie Czarnego Lasu, a czwarta na Górnym Śląsku. Była prowadzona przez magistrat miasta Bytomia. Kopalnie zlokalizowano w północno-zachodniej części Czarnego Lasu, w miejscu gdzie kiedyś stała wieża chłodnicza Huty “Pokój” tzw. Wasserturm” tj. przy ul. Niedurnego obok IV-tej bramy. Eksploatacja trwała ze zmiennym szczęściem i częstymi zmianami jej właścicieli od 1789r. do 1874r. Uległa likwidacji na skutek rozbudowy huty “Pokój” i powstaniu licznych nowych kopalń lepiej wyposażonych.
Kopalnia Król Salomon
Koncesję otrzymał Antoni Koulhaus mieszkaniec Tarnowskich Gór dnia 6. II. 1792r gdzie od razu rozpoczęto eksploatację. Szyb wydobywczy umiejscowiony był przy obecnej linii kolejowej Nowy Bytom - Kochłowice na wysokości nowego cmentarza przy ul. Chorzowskiej w Nowym Bytomiu. Początek eksploatacji zapowiadał się bardzo dobrze, ale nadanie w 1824r. unieważniono, bowiem kolejni właściciele na skutek silnej konkurencji nie mieli środków finansowych na modernizację nadszybia.
Kopalnia Beelowssegen
Nadanie otrzymał 5. X. 1805r. Paweł Jakub von Beelow, królewski radca wojenny. Rozpoczął on stawianie szybu na najwyższym punkcie Nowego Bytomia tj. na przedłużeniu ulicy gen. Hallera przy cmentarzu parafii Czarny Las (gdzie obecnie znajduje się Zakład Wodny). Kopalnia często zmieniała właścicieli. Po połowie udziałów mieli zarówno hrabia Renard jak i znany na Śląsku przemysłowiec Karol Godula. W okresie swojej świetności w 1858r. wydobycie kopalni wynosiło 8.134 ton węgla. Eksploatację zaprzestano w 1877r., a szyb zasypano ostatecznie w 1888r. Po kopalni został staw kopalniany zwany “Osiemnastym” jako pozostałość po szybie świetlnym nr 18.
Kopalnia Gutglück
Pierwsza kopalnia na terenie Zgody obecnie Świętochłowic. Została nadana 30. VII. 1823r. jako spółka Karolowi Starckowi i Szymonowi Friedlenderowi. Szyb kopalniany znajdował się w pobliżu zgodzkiej leśniczówki kilkadziesiąt metrów od cynkowni “Clara”, głównego odbiorcy węgla. Eksploatacja trwała niedługo bo tylko 5 lat. Z uwagi na pożar, jaki wybuchł na dole kopalni i fakt sprzedaży cynkowni “Clara” hrabiemu Donnersmarckowi, posiadającemu własne kopalnie zaprzestano wydobycie.
Kopalnia Georgine
Koncesję uzyskali jako spółka Karol Harnisch i Karol Starck 26. XI. 1826r. Zlokalizowana ona była między hutą “Pokój” a Chebziem, w miejscu, gdzie dzisiaj znajduję się składnica materiałów wtórnych. Kopalnia przetrwała do 1864r. Pomyślana była jako główny dostawca węgla dla cynkowni w Chebziu. W 1843r. wydobywano blisko 12 000 ton. Pozostałość po kopalni to odcinek drogi od obecnej bramy IV-tej huty “Pokój” do Chebzia
Kopalnia Eintracht
Powstała ona z inicjatywy miasta Bytomia 11. I. 1830r. Nadanie otrzymał złotnik z Gliwic, Senelin. Położona była w polu dawniejszej kopalni “Król Salomon”, której urządzenia w początkowym okresie wykorzystywano. W 1837r. kopalnie nabył hrabia Renard i po intensywnej eksploatacji w latach 1838 – 1845, na skutek odbudowy pokładu, wydobycie ograniczono, a w 1854r. wstrzymano. Po 1869r polem górniczym podzieliły się kopalnie “Lithandra” i późniejsza kopalnia “Pokój”. Kopalni tej należy zawdzięczać początkową rozbudowę ulicy Niedurnego.
Kopalnia Otylia
Nadanie otrzymał właściciel dobra rycerskiego Wincenty von Hochberg w Mokrym dnia 6. VII. 1830r. Do uruchomienia kopalni doszło dopiero po podjęciu decyzji o budowie huty “Zgoda”, która miała być głównym odbiorcą węgla. Wokół niej wybudowano domy mieszkalne tzw. osiedle Otylia oraz domy mieszkalne w Bykowinie. Do całkowitego unieruchomienia doszło w 1874r. po wyeksploatowaniu pokładów.
Kopalnia Sara
Koncesję otrzymał Jan Lampricht z Chorzowa dnia 19. VIII. 1836r., ale rozruch kopalni podjęto dopiero w 1838r. Cechownie kopalnie wybudowano przy późniejszej ul. Niedurnego a dom urzędniczy przy ul. Hutniczej. Początkowo wydobycie węgla było nieduże, a wzrosło po powstaniu huty “Pokój”. W 1843r. wydobycie przekroczyło 40 000 ton węgla (na owe czasy bardzo duże). Pozostałością po kopalni “Sara”, jest basen kąpielowy “Piaskowe” (za halą gimnastyczną na Frynie) oraz dwie drogi: Hutnicza i gen. Hallera. Wydobycie zaprzestano w 1874r.
Kopalnia Güttmannsdorf
Nadanie otrzymał Wincenty von Hochverg dnia 19. X. 1838r. Druga kopalnia na terenie Zgody o niewielkim wydobyciu, położona w sąsiedztwie kopalni “Polska”, z którą nawet miała wspólny szyb wydobywczy. W 1884r. połączono obydwie kopalnie w jedną o nazwie “Polska”. Zyskał na tym właściciel kopalni “Polska” hrabia Donnersmarck.
Cynkownia Clara
Cynkownię wybudował w 1822r. Karol Rother i była to pierwsza huta cynku w Czarnym Lesie a jednocześnie jedna z najstarszych hut cynku na Górnym Śląsku. Huta często zmieniała właścicieli lecz mimo to egzystowała prawie 100 lat. Unieruchomiono ją dopiero pod koniec pierwszej wojny światowej.
Cynkownia Rozamunda
Początki cynkowi “Rozamunda” sięgają 1836r., kiedy to kupiec wrocławski Kopisch przystąpiła do budowy huty. Stanęła ona na miejscu skrzyżowania ulic Furgoła i Chorzowskiej. Funkcjonowała do 1931r. Przez pewien czas właścicielem huty była dyrekcja huty “Pokój”. Hutę “Rozamunda” zlikwidowano z powodu przestarzałych urządzeń. Unowocześnienie jej wobec leżących w sąsiedztwie lipińskich zakładów cynkowych nie miało sensu. Pozostało po niej kilka domów mieszkalnych i hałda oraz nazwa dzielnicy “Rozamunda”.
Cynkownia Huta Bytomska
Wybudowali ją w 1847r. pierwsi właściciele huty “Pokój”, obywatele Bytomia: Maurycy Fridlaender i Szymon Loewi, w miejscu gdzie dzisiaj urządzony jest przystanek tramwajowy linii nr 9 przy ulicy Niedurnego (naprzeciw Domu Towarowego). Cynkownia czynna była do 1901r., kiedy to prawo własności nabyła huta “Pokój” aby nabyć tereny do własnej rozbudowy. Po hucie pozostał dom mieszkalny tzw. Cynkownia, rozebrany z uwagi na szkody górnicze w 1979r.
Huta Zgoda
Fabryka maszyn huta “Zgoda” położona jest na obszarze miejscowości Zgoda, wchodzącej obecnie w skład miasta Świętochłowice. Przed 1929r. osada ta była częścią gminy Nowy Bytom. Hutę “Zgoda” wybudowano w 1838r. jako trzeci na obszarze Czarnego Lasu zakład hutniczy, a założycielami jej byli hrabia Einsiedel z Müchenbergu i Franciszek Egells z Berlina. W pierwszym roku po uruchomieniu wielkiego pieca (opalanego koksem) załoga liczyła 40 osób i wyprodukowano 7 480 cetnarów surówki. W 1841r. spadły ceny żelaza, prawdopodobnie w związku z tym właściciele huty oddali ją w dzierżawę Schneiderowe, pełnomocnikowi hrabiego Donnersmarcka. Jednak i jemu nie udało się prowadzić huty z zyskiem, tak że w lipcu 1843r. została ona unieruchomiona. Po poprawie koniunktury huta ponownie ruszyła, aby w 1846r. wyprodukować 22 000 cetnarów surówki i to bez zwiększana stanu załogi. Liczyło się jej nabyte doświadczenie. Do wybuchu I wojny światowej huta rozwijała się w sposób ciągły specjalizując się w budowie maszyn i urządzeń. W okresie plebiscytu załoga huty liczyła 630 osób. Po plebiscycie i ustaleniu granicy w 1922r. huta znalazła się w Polsce. Do wybuchu II wojny światowej następował stały rozwój i modernizacja huty.
Koncesję otrzymał dnia 20. VI. 1789r. Fryderyk Fisher z Tarnowskich Gór. Wcześniej była to kopalnia odkrywkowa z 1776r. (bez koncesji). Powstała jako pierwsza na terenie Czarnego Lasu, a czwarta na Górnym Śląsku. Była prowadzona przez magistrat miasta Bytomia. Kopalnie zlokalizowano w północno-zachodniej części Czarnego Lasu, w miejscu gdzie kiedyś stała wieża chłodnicza Huty “Pokój” tzw. Wasserturm” tj. przy ul. Niedurnego obok IV-tej bramy. Eksploatacja trwała ze zmiennym szczęściem i częstymi zmianami jej właścicieli od 1789r. do 1874r. Uległa likwidacji na skutek rozbudowy huty “Pokój” i powstaniu licznych nowych kopalń lepiej wyposażonych.
Kopalnia Król Salomon
Koncesję otrzymał Antoni Koulhaus mieszkaniec Tarnowskich Gór dnia 6. II. 1792r gdzie od razu rozpoczęto eksploatację. Szyb wydobywczy umiejscowiony był przy obecnej linii kolejowej Nowy Bytom - Kochłowice na wysokości nowego cmentarza przy ul. Chorzowskiej w Nowym Bytomiu. Początek eksploatacji zapowiadał się bardzo dobrze, ale nadanie w 1824r. unieważniono, bowiem kolejni właściciele na skutek silnej konkurencji nie mieli środków finansowych na modernizację nadszybia.
Kopalnia Beelowssegen
Nadanie otrzymał 5. X. 1805r. Paweł Jakub von Beelow, królewski radca wojenny. Rozpoczął on stawianie szybu na najwyższym punkcie Nowego Bytomia tj. na przedłużeniu ulicy gen. Hallera przy cmentarzu parafii Czarny Las (gdzie obecnie znajduje się Zakład Wodny). Kopalnia często zmieniała właścicieli. Po połowie udziałów mieli zarówno hrabia Renard jak i znany na Śląsku przemysłowiec Karol Godula. W okresie swojej świetności w 1858r. wydobycie kopalni wynosiło 8.134 ton węgla. Eksploatację zaprzestano w 1877r., a szyb zasypano ostatecznie w 1888r. Po kopalni został staw kopalniany zwany “Osiemnastym” jako pozostałość po szybie świetlnym nr 18.
Kopalnia Gutglück
Pierwsza kopalnia na terenie Zgody obecnie Świętochłowic. Została nadana 30. VII. 1823r. jako spółka Karolowi Starckowi i Szymonowi Friedlenderowi. Szyb kopalniany znajdował się w pobliżu zgodzkiej leśniczówki kilkadziesiąt metrów od cynkowni “Clara”, głównego odbiorcy węgla. Eksploatacja trwała niedługo bo tylko 5 lat. Z uwagi na pożar, jaki wybuchł na dole kopalni i fakt sprzedaży cynkowni “Clara” hrabiemu Donnersmarckowi, posiadającemu własne kopalnie zaprzestano wydobycie.
Kopalnia Georgine
Koncesję uzyskali jako spółka Karol Harnisch i Karol Starck 26. XI. 1826r. Zlokalizowana ona była między hutą “Pokój” a Chebziem, w miejscu, gdzie dzisiaj znajduję się składnica materiałów wtórnych. Kopalnia przetrwała do 1864r. Pomyślana była jako główny dostawca węgla dla cynkowni w Chebziu. W 1843r. wydobywano blisko 12 000 ton. Pozostałość po kopalni to odcinek drogi od obecnej bramy IV-tej huty “Pokój” do Chebzia
Kopalnia Eintracht
Powstała ona z inicjatywy miasta Bytomia 11. I. 1830r. Nadanie otrzymał złotnik z Gliwic, Senelin. Położona była w polu dawniejszej kopalni “Król Salomon”, której urządzenia w początkowym okresie wykorzystywano. W 1837r. kopalnie nabył hrabia Renard i po intensywnej eksploatacji w latach 1838 – 1845, na skutek odbudowy pokładu, wydobycie ograniczono, a w 1854r. wstrzymano. Po 1869r polem górniczym podzieliły się kopalnie “Lithandra” i późniejsza kopalnia “Pokój”. Kopalni tej należy zawdzięczać początkową rozbudowę ulicy Niedurnego.
Kopalnia Otylia
Nadanie otrzymał właściciel dobra rycerskiego Wincenty von Hochberg w Mokrym dnia 6. VII. 1830r. Do uruchomienia kopalni doszło dopiero po podjęciu decyzji o budowie huty “Zgoda”, która miała być głównym odbiorcą węgla. Wokół niej wybudowano domy mieszkalne tzw. osiedle Otylia oraz domy mieszkalne w Bykowinie. Do całkowitego unieruchomienia doszło w 1874r. po wyeksploatowaniu pokładów.
Kopalnia Sara
Koncesję otrzymał Jan Lampricht z Chorzowa dnia 19. VIII. 1836r., ale rozruch kopalni podjęto dopiero w 1838r. Cechownie kopalnie wybudowano przy późniejszej ul. Niedurnego a dom urzędniczy przy ul. Hutniczej. Początkowo wydobycie węgla było nieduże, a wzrosło po powstaniu huty “Pokój”. W 1843r. wydobycie przekroczyło 40 000 ton węgla (na owe czasy bardzo duże). Pozostałością po kopalni “Sara”, jest basen kąpielowy “Piaskowe” (za halą gimnastyczną na Frynie) oraz dwie drogi: Hutnicza i gen. Hallera. Wydobycie zaprzestano w 1874r.
Kopalnia Güttmannsdorf
Nadanie otrzymał Wincenty von Hochverg dnia 19. X. 1838r. Druga kopalnia na terenie Zgody o niewielkim wydobyciu, położona w sąsiedztwie kopalni “Polska”, z którą nawet miała wspólny szyb wydobywczy. W 1884r. połączono obydwie kopalnie w jedną o nazwie “Polska”. Zyskał na tym właściciel kopalni “Polska” hrabia Donnersmarck.
Cynkownia Clara
Cynkownię wybudował w 1822r. Karol Rother i była to pierwsza huta cynku w Czarnym Lesie a jednocześnie jedna z najstarszych hut cynku na Górnym Śląsku. Huta często zmieniała właścicieli lecz mimo to egzystowała prawie 100 lat. Unieruchomiono ją dopiero pod koniec pierwszej wojny światowej.
Cynkownia Rozamunda
Początki cynkowi “Rozamunda” sięgają 1836r., kiedy to kupiec wrocławski Kopisch przystąpiła do budowy huty. Stanęła ona na miejscu skrzyżowania ulic Furgoła i Chorzowskiej. Funkcjonowała do 1931r. Przez pewien czas właścicielem huty była dyrekcja huty “Pokój”. Hutę “Rozamunda” zlikwidowano z powodu przestarzałych urządzeń. Unowocześnienie jej wobec leżących w sąsiedztwie lipińskich zakładów cynkowych nie miało sensu. Pozostało po niej kilka domów mieszkalnych i hałda oraz nazwa dzielnicy “Rozamunda”.
Cynkownia Huta Bytomska
Wybudowali ją w 1847r. pierwsi właściciele huty “Pokój”, obywatele Bytomia: Maurycy Fridlaender i Szymon Loewi, w miejscu gdzie dzisiaj urządzony jest przystanek tramwajowy linii nr 9 przy ulicy Niedurnego (naprzeciw Domu Towarowego). Cynkownia czynna była do 1901r., kiedy to prawo własności nabyła huta “Pokój” aby nabyć tereny do własnej rozbudowy. Po hucie pozostał dom mieszkalny tzw. Cynkownia, rozebrany z uwagi na szkody górnicze w 1979r.
Huta Zgoda
Fabryka maszyn huta “Zgoda” położona jest na obszarze miejscowości Zgoda, wchodzącej obecnie w skład miasta Świętochłowice. Przed 1929r. osada ta była częścią gminy Nowy Bytom. Hutę “Zgoda” wybudowano w 1838r. jako trzeci na obszarze Czarnego Lasu zakład hutniczy, a założycielami jej byli hrabia Einsiedel z Müchenbergu i Franciszek Egells z Berlina. W pierwszym roku po uruchomieniu wielkiego pieca (opalanego koksem) załoga liczyła 40 osób i wyprodukowano 7 480 cetnarów surówki. W 1841r. spadły ceny żelaza, prawdopodobnie w związku z tym właściciele huty oddali ją w dzierżawę Schneiderowe, pełnomocnikowi hrabiego Donnersmarcka. Jednak i jemu nie udało się prowadzić huty z zyskiem, tak że w lipcu 1843r. została ona unieruchomiona. Po poprawie koniunktury huta ponownie ruszyła, aby w 1846r. wyprodukować 22 000 cetnarów surówki i to bez zwiększana stanu załogi. Liczyło się jej nabyte doświadczenie. Do wybuchu I wojny światowej huta rozwijała się w sposób ciągły specjalizując się w budowie maszyn i urządzeń. W okresie plebiscytu załoga huty liczyła 630 osób. Po plebiscycie i ustaleniu granicy w 1922r. huta znalazła się w Polsce. Do wybuchu II wojny światowej następował stały rozwój i modernizacja huty.
Źródło: W Pana Dworakowym Rudzkim Kalejdoskopie Historycznym
- OGŁOSZENIA
- Firma Remontowa Ruda Śląska
- Zostań Konsultantką/em ORIFLAME-praca dodatkowa!
- >>>WALENTYNKOWY KULIG 14.02.2012 - ATRAKCYJNA CENA+ROMANTYCZNA ATMOSFERA<<<
- Dołącz do Oriflame - zarabiaj jako konsultantka!
- ORIFLAME - Zostań Konsultantką/Konsultantem
- Do sprzedaży kolorowanek dla dzieci
- Połącz pracę z przyjemnością
- Pilnie kupię zadłużoną spółkę
- dodatkowa dochodowa praca
- Opiekunka osób starszych. Pewna i legalna praca w Niemczech
- Praca dodatkowa dla kobiet
- Bądź niezależną konsultantką Oriflame! teraz wpisowe 1 zł !
Dodaj komentarz
zgłoś nadużycie Lucas, Utworzony: 2010-06-28 19:16:23
zgłoś nadużycie Adam, Utworzony: 2010-06-28 18:49:23